دووچەرخەسواری کوێستان ئەگەر بەدوای ڕێگەیەکدا دەگەڕێیت کە جەستەت و سیستمی دڵ و دەمارت و هەناسەت بەهێز بکات، و لە هەمان کاتدا لە قەرەباڵغی شار دوورت بکاتەوە، ماونتەین بایکینگ یان دووچەرخەسواری کوێستان باشترین بژاردەیە. ئەم وەرزشە هونەری لێخوڕینی دووچەرخەیە لەسەر ڕێگای ناڕێک و سەخت، وەک ناو دارستان، کێو و دەشت و سرووشت. ماونتەین بایکینگ مێژووەکەی زۆر کۆن نییە. لە ساڵانی حەفتاکاندا (1970s) لە کالیفۆرنیای ئەمریکا دەستی پێکرد. کۆمەڵێک گەنجی سەرکێش، هاتن دووچەرخەی ئاسایی و ناو شاری

ڕنووی بەفر لە کوردستان گیانی دوو کەسی گرت هەموو زستانێک، ڕنوو گیانی خەڵک لە شاخەکانی کوردستان دەستێنێ. شوانەکان، دانیشتووانی گوندەکان، شاخەوانەکان، کرێکار و جارجاریش گەشتیاران دەکەونە ژێر ڕنوو و تەڵەی سپی مەرگ. زۆربەی ئەم مردنانە لە ئەنجامی نەبوونی هۆشیاری و ئاگاداری لە بارودۆخی کەشووهەوای پێشبینی نەکراوە. ڕنوو ڕووداوێکی نامۆ نییە لە شاخەکانی کوردستان و هەر ساڵ لە ناوچەی جیاواز خەڵک تووشی دەبن. ڕنوو ڕووداوێکی سرووشتیە و شێواز و هۆکاری ڕوونی هەیە، تێگەیشتن لەو هۆکارانە دەتوانێ

بابەشێخ ئەو کورە شاخەوانە ڕۆحسووکەی کە دڵی بۆ سرووشتی کوردستان، شاخەکان و ئاژەڵان لێدەدا. بینەری گفتوگۆی پۆدکاستی دیوەخان لەگەڵ ئەو کوڕە کوردە ژیرە بن. دیوەخان دەڵێت: لە ئەڵقەی ئەمجارەماندا لەگەڵ کاک بابەشێخی شاخەوان و ڤڵۆگەری لێهاتوو گفتوگۆ دەکەین. لەسەر شاخەوانی کردن لەناو سروشتی دڵڕفێنی کوردستاندا دەدوێین و چیرۆکی بەڕێزیان دەبیستین. هەروەها تیشک دەخەینە سەر بابەتی ژینگەدۆستی و ئاژەڵدۆستی لە کوردستان و جیهان بە گشتی.

دیاکۆ گەرمیانی (شیخ محەمەدی) و سامان حەسەنخاڵی دوو شاخەوانی کوردی خەڵکی شاری مەهابادی رۆژهەڵاتی کوردستانن کە زیاتر لە ١٥ ساڵە دانیشتووی ئەورووپان. حەز کردن لە کێوەکان و ئەوینی شاخەوانی دەبێتە هۆی وەیکە ئەو دوو هاوڕێیە دوای ١٥ ساڵ بەیەکتر بگەنەوە و بڕیاری سەرکەوتن بەسەر چیای"واتسمان" لە وڵاتی ئاڵماندا بدەن. بەرزایی چیای "واتسمان" 2713 میترە و زۆر چڕ و مەترسیدارە. هەموو ساڵێ چەند شاخەوانێک لەو چیایە یان بە سەختی بریندار دەبن و یان گیانیان لەدەست دەدەن. لەو رۆژەدا کە دیاکۆ و سا