top of page
سڵامەتی


چ بکەین بۆ ئەوەی پێمان لە شاخ بلۆق نەکات
پێش ئەوەی بلۆقی پێ لە شاخ کێشەمان بۆ دروست بکات و گەشتەکەمان لێ ناخۆش بکات، واباشترە ڕێگە لە دروستبوونی بگرین. لێرەدا ئاماژە بە ٤ ڕێنوێنی تایبەت دەکەین بۆ ئەوەی بتوانیت پێش لە دروستبوونی بلۆقی پێ بگریت و هەروەها ڕێنوێنییەک بۆ ئەوکاتەی کە ئیتر درەنگ بووە و پێت بلۆقی کردۆ. ١. ئەو ڕێگەیەی کە هەموومان دەیزانین؛ تاقیکردنەوەی پێڵاوەکان پێش گەشتەکە ئەم ڕاستییە زۆرجار گوتراوە و هێشتا کاریگەرە: ئەگەر پێش گەشتی شاخ پێڵاوە شاخەوانییەکانت چەند جار لەبەر یان تاقی بکەیتەوە، مەترسی دروستبوو

سامان حەسەنخاڵی
2 min read


شاخەوانی لە گەرمای هاویندا؛ مەترسییەکان و چۆنیەتی پاراستنی خۆمان
گەرما لە کاتی شاخەوانیدا بارێکی گەورەمان دەخاتە سەر جەستەی. گەرمای شاخ دەتوانێت ببێتە هۆی کەمبوونی ئاوی جەستە (Dehydration)، ماندووبوون یان بێتاقەتبوون بەهۆی گەرما (Heat exhaustion) و تەنانەت شۆکی گەرما (Heat stroke). بەتایبەت ئەو کاتەی مروڤ لەژێر خۆر لە چالاکییەکی جەستەیی توند دایە. لەم بابەتەدا ڕوونی دەکەینەوە کە جەستە چۆن وەڵامی گەرما دەداتەوە، لە چ کاتێکدا گەرما دەبێتە مەترسی و لە کاتی شاخەوانی کردن لە گەرمای زۆردا چ پێویستە ڕەچاو بکڕێت. جەستەی ئێمە چۆن پلەی گەرمای خۆی ڕێ

سامان حەسەنخاڵی
5 min read


کڕاتین و کاریگەرییەکانی لەسەر مێشک و ماسولکەکان
گۆڕانکارییە بنەڕەتییەکانی ناو جیهانی بایۆکیمیا و فیزۆلۆژیای وەرزشی لە ساڵانی دواییدا تیشکێکی نوێیان خستووەتە سەر ماددەیەک کە پێشتر تەنها وەک ئامرازێک بۆ بەهێزکردنی ماسولکەکان دەبینرا. کریتین مۆنۆهایدرەیت، کە یەکێکە لە پڕفرۆشترین تەواوکەرە خۆراکییەکان و زیاترین لێکۆلینەوەی لەسەر کراوە، ئێستا لە بازنە زانستییەکاندا وەک "نۆترۆپیک" (Nootropic) یان بەهێزکەری تواناکانی مێشک دەناسرێت. ئەم ڕاپۆرتە شیکارییە هەوڵ دەدات بە قووڵی بچێتە ناو وردەکارییەکانی ئەو گۆڕانکارییە میتابۆلیکییانەی ک

دیاکۆ گەرمیانی
5 min read


تەنیا ٢ خۆلەک لە ناو سروشتدا بوون ، مێشکت چ لێ دەکات؟
دەرکەوتووە کە سەرسامی دەتوانێت کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر تەندروستی دەروونی، خۆشبەختی و گرنگیدانی گشتیمان بە سروشت و ژینگە هەبێت. توێژینەوەیەکی نوێ کە لەلایەن توێژەرانی زانکۆی کالیفۆرنیا لە ئیرڤاین (UC Irvine) بڵاوکراوەتەوە، کاریگەرییەکانی سەرسام بوون لە سروشتی لە ماوەی دەستپێشخەرییەکی دوو ساڵەدا پشکنیوە. توێژەران حەوت توێژینەوەی مەیدانییان بۆ ١,٠٠٠ بەشداربوو ڕێکخستووە، کە تێیدا شاخەوانی، کایاکێن (بەلەمەوانی) و سەردانی دیمەنە سەرنجڕاکێشەکانیان لە دەریاچەی تاهۆ (Lake Tahoe) کر

دیاکۆ گەرمیانی
4 min read


زنجیرە چیای زاگرۆس و لیستی بەرزترین لووتکەکانی
کورد هەمیشە دەڵێن، هیچ دوستێک جێگە لە چیاکان. بۆ کورد زاگرۆس و چیاکانی تەنیا بەرد و خاک نین؛ ئەو شاخانە مێژوو و ناسنامەمانن. زنجیرەچیای زاگرۆس، کە وەک گەوهەرێکی نایابی سروشتی بە درێژایی خاکی کوردستان کشاوە، لانکەی یەکەمین شارستانییەتەکانی مرۆڤایەتی بووە و شاهیدی هەموو هەوراز و نشێوەکانی مێژووی کوردان بووە.


ترەیل ڕانینگ – یان ڕاکردن لە ناو سروشتدا
کاتێک لە ناو سروشت دا ڕادەکەی گوێت لە توندلێدانی دڵتە، تێکەڵ بە دەنگی با و ئاژەڵەکان، خشپەی گەڵاکان و دەنگی خۆڵ و خیزەڵانی ژێر پێتە. ئێرە وەک شەقامەکانی ناو شار نییە، تەنها تۆیت و چیایەکی سەرکەش. ترەیل ڕاننینگ یانی گەرانەوە بۆ ناو ڕەگ و ڕیشەی مرۆڤ. زۆرینەی ئێمە ڕاهاتووین لەسەر ئاسفاڵتی بێدەنگ وجادە ڕابکەین، بەڵام ئایا تا ئێستا تاقیت کردووەتەوە لە باوەشی سروشتدا، لەو شوێنانەی تەنها دەنگی هەناسەکانت و خشپەی گەڵاکان دەبیسترێت، ڕابکەیت؟ ترەیل ڕاننینگ (Trail Running) - دەو یان ڕ


پێش ئەوەی دووچەرخەی کوێستان بکڕی ئەوەی بخێنەوە!
دووچەرخەسواری کوێستان ئەگەر بەدوای ڕێگەیەکدا دەگەڕێیت کە جەستەت و سیستمی دڵ و دەمارت و هەناسەت بەهێز بکات، و لە هەمان کاتدا لە قەرەباڵغی شار دوورت بکاتەوە، ماونتەین بایکینگ یان دووچەرخەسواری کوێستان باشترین بژاردەیە. ئەم وەرزشە هونەری لێخوڕینی دووچەرخەیە لەسەر ڕێگای ناڕێک و سەخت، وەک ناو دارستان، کێو و دەشت و سرووشت. ماونتەین بایکینگ مێژووەکەی زۆر کۆن نییە. لە ساڵانی حەفتاکاندا (1970s) لە کالیفۆرنیای ئەمریکا دەستی پێکرد. کۆمەڵێک گەنجی سەرکێش، هاتن دووچەرخەی ئاسایی و ناو شاری


کورد لە چیای «مۆنبلان»، مەترسیدارترین چیای دنیا کە گیانی زیاتر لە ٨٠٠٠ شاخەوانی هەستاندوە.
مۆن بلانک بە بەرزی ٤٨١١ مێتر بەرزترین شوێن لە ئەوڕۆپا و ئاڵپ ناسراوە. ئەو چیایە هەمیشە بە بەفر داپۆشراوە زۆر پێش ئەوەی ناوی بنرێت "کێوی سپی"، خەڵکی ناوچەکە پێیان دەوت Montagne Maudite (کێوە نەفرەت لێکراوەکە). باوەڕ وابوو کە دێو و درنج و ئەژدیها لەسەر لووتکەکەی دەژین، و دانیشتووانی شامۆنی تا سەدەی ١٨ زۆر بە دەگمەن لەو ناوچانە نزیک دەبوونەوە. بە پێی ئاماری فەرمی وڵاتی فەرانسا ساڵانە ١٠٠ کەس لە مۆنبلان گیانی دەدا و تا هێشتا زیاتر لە ٨٠٠٠ کەس لەو چیایە گیانیانداوە هەر ئەوەش

bottom of page